Cách Xây Dựng Mối Quan Hệ: 5 Cấp Độ Nâng Người Quen Thành Người Thân Tín

Cách xây dựng mối quan hệ bền chặt không nằm ở chỗ bạn quen được bao nhiêu người, mà nằm ở chỗ bạn đưa được bao nhiêu người từ hàng “quen sơ” lên hàng thân tín. Rất nhiều người có danh bạ vài nghìn số, kết bạn kín Facebook, nhưng đến lúc cần một cánh tay đưa ra thì lại chẳng thấy ai. Bài viết này chia sẻ mô hình 5 cấp độ mối quan hệ và cách chủ động nâng cấp từng bậc, để bạn có được vài quý nhân thật sự đứng sau lưng mình, thay vì một danh sách dài toàn người dửng dưng.

Vì sao quen nhiều mà lúc cần chẳng ai giúp?

Câu hỏi này day dứt nhiều người làm ăn hơn ta tưởng. Bạn đi hội thảo, trao danh thiếp, chụp ảnh, thêm bạn. Con số mối quan hệ tăng lên mỗi tháng. Nhưng khi công việc kẹt vốn, khi cần một lời giới thiệu, khi muốn một người sẵn sàng bảo lãnh uy tín cho mình, danh sách dài kia bỗng im lặng đến lạ.

Trong một khoá đào tạo của Hoàng Minh Hóa, có một học viên là chủ xưởng may ở Bình Dương từng tự hào khoe hơn 3.000 người trong danh bạ và gần 5.000 bạn Facebook. Đến lúc xưởng cần xoay 300 triệu trong ba ngày, anh nhắn hàng chục người. Chỉ hai người trả lời, và cả hai đều từ chối khéo. Anh nhận ra một sự thật đắng: anh có mạng lưới rất rộng nhưng cực kỳ nông. Đó chính là lý do phải học lại cách xây dựng mối quan hệ từ gốc.

Vấn đề không phải là bạn quen ít. Vấn đề là gần như toàn bộ mối quan hệ của bạn đang nằm ở cấp thấp nhất, nơi người ta biết mặt, nhớ tên, nhưng chưa hề có lý do để dốc lòng vì bạn. Cách xây dựng mối quan hệ đúng là biết mình đang ở đâu trên thang, và biết cách bước lên bậc kế tiếp.

5 cấp độ mối quan hệ: Quen biết, Quen thuộc, Quý mến, Tin tưởng, Thân thiết

Mọi mối quan hệ, dù trong làm ăn hay đời sống, đều di chuyển trên một thang gồm 5 cấp độ. Hiểu rõ 5 cấp độ mối quan hệ này là nền tảng của mọi cách xây dựng mối quan hệ chất lượng.

Cấp 1 – Quen biết. Hai người biết mặt, nhớ tên, có thể gật đầu chào khi gặp. Đây là điểm xuất phát của mọi kết nối, nhưng nó mong manh: quên nhau chỉ sau vài tháng không tương tác. Phần lớn “5.000 bạn” của người kia dừng ở đây.

Cấp 2 – Quen thuộc. Hai người tương tác đủ nhiều để thấy quen mặt, nhớ vài thông tin về nhau: làm nghề gì, ở đâu, con cái ra sao. Sự quen thuộc tạo cảm giác gần gũi, nhưng vẫn chưa đủ để nhờ vả việc lớn.

Cấp 3 – Quý mến. Người ta bắt đầu có thiện cảm với bạn, muốn ở gần bạn vì bạn dễ chịu, tử tế, mang lại năng lượng tốt. Đây là bậc bản lề: từ đây trở lên, mối quan hệ mới bắt đầu có “sức nặng”.

Cấp 4 – Tin tưởng. Người ta tin vào năng lực và nhân cách của bạn, dám giao việc, dám giới thiệu bạn cho người khác, dám đặt uy tín của họ lên vai bạn. Trong kinh doanh, phần lớn cơ hội lớn đến từ những người ở cấp này.

Cấp 5 – Thân thiết. Người ta xem bạn như người nhà, sẵn sàng đứng về phía bạn cả khi bạn vắng mặt, cả khi bạn gặp khó. Đây là những quý nhân thật sự. Một đời người có được vài chục người ở cấp này đã là rất giàu về mặt quan hệ.

Điều quan trọng cần thấy: không ai nhảy thẳng từ cấp 1 lên cấp 5. Mối quan hệ đi lên tuần tự, từng bậc một, và mỗi bậc đòi hỏi một loại “vốn” khác nhau mà bạn phải gieo. Cách xây dựng mối quan hệ vì thế giống việc chăm một cái cây hơn là bấm một cái nút.

Dấu hiệu nhận biết mối quan hệ đang ở cấp nào?

Muốn nâng cấp thì trước hết phải định vị đúng. Dưới đây là những dấu hiệu giúp bạn đọc được một mối quan hệ đang nằm ở bậc nào của thang.

• Còn ở cấp Quen biết: chào hỏi xã giao, không nhớ chi tiết gì về nhau, không chủ động nhắn tin nếu không có việc.
• Đã lên Quen thuộc: nhắc được vài thông tin của nhau, thỉnh thoảng thả tương tác, gặp thì có chuyện để nói.
• Đã có Quý mến: người ta chủ động rủ bạn cà phê, hỏi thăm khi bạn im hơi, khoe bạn với người khác bằng giọng thiện cảm.
• Đã đạt Tin tưởng: người ta nhờ bạn việc quan trọng, giới thiệu khách hàng hoặc đối tác cho bạn, sẵn sàng ứng trước tiền hoặc công.
• Đã thành Thân thiết: người ta bênh bạn lúc bạn vắng mặt, chia sẻ chuyện riêng, và có mặt trong những thời khắc khó của bạn mà không cần bạn mở lời.

Hãy lấy giấy ra và liệt kê 20 người bạn cho là “quan hệ quan trọng nhất”. Đặt mỗi người vào một trong 5 cấp độ mối quan hệ. Bạn sẽ giật mình khi thấy đa số dừng ở cấp 1 và 2. Đó là bản đồ thật để bắt đầu cách xây dựng mối quan hệ có chủ đích, thay vì phó mặc cho may rủi.

Cách nâng cấp mối quan hệ: tạo cảm giác an toàn và vui vẻ

Đây là phần cốt lõi. Nếu chỉ nhớ một điều về cách xây dựng mối quan hệ, hãy nhớ điều này: người ta tiến lại gần ai khiến họ thấy an toàn và vui vẻ, và tránh xa ai khiến họ thấy bất an hoặc mệt mỏi. Toàn bộ việc nâng cấp xoay quanh hai cảm giác đó.

Tạo cảm giác an toàn. An toàn nghĩa là ở bên bạn, người ta không sợ bị phán xét, bị lợi dụng, bị hớ. Muốn vậy, hãy giữ lời hứa dù nhỏ, giữ kín chuyện riêng người ta kể, không nói xấu người vắng mặt trước họ, và không vội bán hàng ngay lần gặp đầu. Một người từng thấy bạn kín miệng và giữ chữ tín một lần sẽ tự động xếp bạn lên cấp cao hơn trong đầu họ.

Tạo cảm giác vui vẻ. Vui vẻ nghĩa là ở bên bạn nhẹ nhõm, được lắng nghe, được công nhận. Hãy hỏi nhiều hơn nói, nhớ những chi tiết nhỏ về họ, khen thật lòng đúng chỗ, và mang đến giá trị trước khi mong nhận lại. Nguyên tắc “cho trước, nhận sau” là xương sống của mọi cách xây dựng mối quan hệ lâu bền, và cũng trùng khớp với tinh thần trong 7 phép bố thí thu hút duyên lành mà nhiều người làm ăn tử tế vẫn thực hành.

Cụ thể hơn, đây là những đòn bẩy giúp bạn dịch một người lên bậc kế tiếp:

• Tần suất tiếp xúc: gặp gỡ, nhắn tin, tương tác đều đặn để chuyển từ Quen biết sang Quen thuộc. Không có tần suất thì không có thân quen.
• Chiều sâu chia sẻ: dám mở lòng kể một câu chuyện thật về mình để người kia cũng dám mở lòng, đưa quan hệ từ Quen thuộc sang Quý mến.
• Giá trị thực tế: giúp được một việc cụ thể, giới thiệu một cơ hội, giải một bài toán cho họ, để bước từ Quý mến sang Tin tưởng.
• Đồng hành qua khó khăn: có mặt lúc họ gặp chuyện, đó là chất keo đưa Tin tưởng thành Thân thiết. Người ta nhớ rất lâu ai đứng bên mình lúc khó.

Cần nói thẳng để tránh ảo tưởng: cách xây dựng mối quan hệ cần thời gian và sự chân thành, không có đường tắt thần kỳ. Nếu bạn tiếp cận người khác chỉ để rút ruột lợi ích, họ cảm nhận được ngay và sẽ đóng cửa. Ngược lại, nếu bạn kiên trì gieo giá trị thật, kết quả sẽ đến, dù không phải lúc nào cũng nhanh như mong đợi.

Xây vòng tròn thân thiết chất lượng thay vì mạng lưới rộng mà nông

Đến đây, một lựa chọn chiến lược lộ ra. Bạn có thể dồn sức mở rộng quan hệ xã hội theo chiều rộng, gom thật nhiều người ở cấp 1. Hoặc bạn dồn sức đưa một số ít người lên cấp 4 và cấp 5. Kinh nghiệm thực chiến cho thấy: vòng tròn thân thiết chất lượng đánh bại mạng lưới rộng mà nông trong hầu hết mọi tình huống quan trọng.

Điều này không có nghĩa networking là vô ích. Mở rộng quan hệ xã hội vẫn cần, vì bạn cần cửa vào để gặp người mới. Nhưng networking chỉ là bước một. Giá trị thật nằm ở bước hai: chọn lọc và vun trồng. Một cách hình dung hữu ích được nhiều chuyên gia quan hệ nhắc tới, và bạn có thể tham khảo thêm góc nhìn trong bài viết về networking trên Harvard Business Review, là networking hiệu quả không phải gom danh thiếp, mà là xây những mối quan hệ có đi có lại và sâu sắc.

Hãy áp dụng nguyên tắc 5 người thân nhất. Chọn ra 5 đến 10 người bạn thật sự muốn đưa lên cấp Thân thiết trong 12 tháng tới. Đó có thể là một người thầy, một đối tác chiến lược, một khách hàng lớn, một người đồng hành. Sau đó dồn phần lớn “ngân sách quan hệ” của bạn (thời gian, sự quan tâm, giá trị bạn trao) vào nhóm này. Đây là cách xây dựng mối quan hệ theo kiểu người khôn ngoan: ít mà chất, sâu mà bền.

Quay lại anh chủ xưởng may ở đầu bài. Sau khoá học, anh không kết bạn thêm tràn lan nữa. Anh chọn ra 8 người, mỗi tuần dành thời gian gặp hoặc gọi cho một người, luôn hỏi xem mình giúp được gì trước. Sau khoảng một năm kiên trì, khi anh cần xoay vốn mở dây chuyền mới, ba trong tám người đó chủ động đề nghị góp. Con số cụ thể ấy cho thấy cách xây dựng mối quan hệ đúng hướng tạo ra khác biệt thật, dù kết quả cần thời gian và không có gì bảo đảm tuyệt đối. Bạn cũng có thể muốn tìm hiểu thêm về cách gặp quý nhân và 9 dạng người nên chủ động kết thân để tối ưu vòng tròn này.

Kết luận

Cách xây dựng mối quan hệ không bắt đầu từ việc quen thêm người, mà từ việc bạn cầm cây bút, đặt 20 cái tên vào đúng cấp độ trên thang, rồi chọn ra vài người để đưa lên cao hơn. Hãy làm bước đầu tiên đó ngay hôm nay, rồi kiên trì tạo cảm giác an toàn và vui vẻ cho họ, gặp đều, trao trước, giữ chữ tín từng lần. Rộng thì dễ, sâu mới quý. Quen thì nhiều, thân mới ít. Người khôn không đếm danh bạ, người khôn vun quý nhân.

Nội dung mang tính chia sẻ kinh nghiệm và tham khảo, không phải cam kết về kết quả trong công việc hay các mối quan hệ cá nhân. Mỗi hoàn cảnh mỗi khác, hãy cân nhắc tình huống của bạn trước khi áp dụng.