Cách Lập Dự Án Kinh Doanh: 5 Bước Dựng Dự Án Thu Hút Nguồn Lực Về Mình

Biết cách lập dự án kinh doanh ngay từ ý niệm đầu tiên là khác biệt giữa một người cả đời chạy theo từng đồng và một người có nguồn lực tìm về phía mình. Bạn có bao giờ thấy hai người cùng nghề, cùng số vốn ít ỏi như nhau, mà một người mãi loay hoay nhận việc nhỏ, còn người kia chỉ cần mở lời đã có người góp vốn, có người xin vào làm cùng? Khác biệt đó không phải may mắn. Người thứ nhất đi kiếm tiền. Người thứ hai lập dự án. Bài này Hóa chia sẻ trọn quy trình từ ý niệm dương vì nhân sinh đến bản dự án một trang, để bạn tự dựng được dự án của mình trong tuần này.

Người đi kiếm tiền tìm việc, người thu hút tiền lập dự án

Người đi kiếm tiền sáng mở mắt ra là hỏi: hôm nay làm gì để có tiền. Câu hỏi đó ép họ đi tìm việc, tìm đơn, tìm khách, tìm chỗ nào trả tiền nhanh nhất. Họ bán thời gian và sức lực theo giờ, nên thu nhập chạm trần rất sớm, đúng bằng số giờ một người tỉnh táo có thể làm trong ngày.

Người lập dự án hỏi khác: có bài toán nào của nhiều người mà mình giải được tốt hơn người khác. Câu hỏi đó sinh ra một thực thể sống, có tên, có mục đích, có người thụ hưởng rõ ràng. Và một thực thể như thế mới là thứ người khác góp vốn, góp nghề, góp uy tín vào. Không ai góp vốn cho một người đang đi tìm việc, nhưng rất nhiều người sẵn sàng đứng cùng một dự án tử tế.

Người đi kiếm tiền	Người lập dự án
Bán thời gian, tính theo giờ	Bán giá trị, tính theo bài toán được giải
Hết việc là hết tiền	Dự án chạy tiếp khi mình ngủ
Một mình gánh	Nhiều người cùng vào
Thu nhập chạm trần	Quy mô mở dần theo nguồn lực

Muốn khởi nghiệp bắt đầu từ đâu khi trong tay chưa có gì?

Đừng bắt đầu từ vốn, vì vốn là thứ đến sau cùng. Hãy bắt đầu từ một nỗi đau bạn nhìn thấy rõ hơn người khác nhờ chính nghề bạn đang làm. Đó là lý do cách lập dự án kinh doanh đúng luôn khởi đầu bằng việc quan sát, chứ không phải bằng việc gom tiền. Bạn càng hiểu sâu một nhóm người, dự án của bạn càng có chỗ đứng, và nguồn lực càng dễ đi theo.

Dự án khởi nguồn từ một ý niệm dương thuần vì nhân sinh

Ý niệm là hạt giống. Dự án là cái cây. Cây không thể tốt hơn hạt giống của nó. Ý niệm âm nghe như: làm sao moi được nhiều tiền nhất từ khách, làm sao bán đắt mà chi ít nhất. Ý niệm đó vẫn ra tiền trong ngắn hạn, nhưng nó sinh ra hợp đồng một lần, khách không quay lại, đội ngũ không ở lâu, và chủ thì kiệt sức vì phải liên tục đi tìm người mới.

Ý niệm dương nghe khác: làm sao để nhóm người này bớt khổ hơn, làm được việc của họ dễ hơn, sống tử tế hơn. Ý niệm dương thuần vì nhân sinh là loại ý niệm mà khi bạn nói ra, người nghe muốn kể lại cho người khác. Đó chính là lực hút thật, và cũng là nền của mọi cách lập dự án kinh doanh đứng được lâu dài. Hóa đã viết kỹ nguyên lý này trong bài cách thu hút tiền bạc, bạn nên đọc song song để hiểu phần gốc.

Một học viên Mentorcamp của Hóa làm nghề chụp ảnh ở Quy Nhơn là ví dụ Hóa nhớ nhất. Trước đó anh nhận job lẻ, tháng tốt được khoảng bốn mươi triệu doanh thu, tháng mưa thì gần như trống. Anh đổi ý niệm: thay vì đi tìm khách chụp, anh lập dự án lưu giữ ký ức ba thế hệ cho các gia đình trong tỉnh, với cam kết mỗi gia đình có một album được in và một bản lưu số hóa. Sau bảy tháng làm đúng quy trình và kiên trì đi từng bước, doanh thu tháng của anh lên khoảng một trăm tám mươi triệu, và quan trọng hơn, anh có ba người cộng sự tự tìm đến xin làm cùng vì tin vào dự án đó. Kết quả này không phải mặc định ai làm cũng có, nó đến từ việc anh chọn đúng ý niệm rồi làm bền trong nhiều tháng.

Hãy viết ý niệm của bạn thành một câu theo khuôn này: dự án của tôi giúp nhóm người cụ thể giải quyết bài toán cụ thể, bằng năng lực riêng của tôi, để họ có được kết quả cụ thể. Nếu bạn viết không nổi một câu, nghĩa là ý niệm còn mờ, và mọi thứ dựng trên đó sẽ mờ theo.

Kiểm tra dự án thuận quy luật Tam giác giới chưa

Nhiều người có ý niệm tốt mà dự án vẫn chết, vì ý niệm tốt chưa chắc thuận quy luật. Tam giác giới là công cụ Hóa dùng để soi một dự án trước khi bỏ đồng vốn đầu tiên vào, gồm ba đỉnh: Thiên, Địa, Nhân. Dự án chỉ thuận khi cả ba đỉnh cùng được lợi, thiếu một đỉnh là tam giác sụp.

• Thiên là thời thế và quy luật lớn. Dự án của bạn có đi cùng chiều với xu hướng đang lên hay đang bơi ngược dòng nước rút? Nghề nào đang bị công nghệ thay thế thì đừng dựng dự án ở giữa dòng đó.
• Địa là nguồn lực và địa bàn. Bạn có mặt bằng, có nghề, có quan hệ, có dữ liệu khách nào sẵn trong tay? Dự án nên mọc lên từ chỗ bạn đang đứng, không nhảy sang một vùng bạn chưa hiểu gì.
• Nhân là con người, gồm khách hàng thụ hưởng và đồng đội cùng làm. Khách có thật sự đau vì bài toán đó không, và có ai muốn làm cùng bạn không?

Sáu câu hỏi kiểm nhanh: ai được lợi rõ nhất, họ mất gì nếu không có dự án này, mình mạnh hơn người khác ở điểm nào, dòng tiền vào từ đâu và khi nào, ai cùng làm với mình trong sáu tháng đầu, nếu dự án dừng thì ai thiệt nhất. Trả lời trôi chảy cả sáu câu là dự án đã đủ sáng để bước tiếp. Đây là bước lọc mà Hóa thấy quyết định nhất trong mọi cách lập dự án kinh doanh, vì nó chặn bạn khỏi đổ tiền vào một ý tưởng nghe hay mà không có chân đế.

Tích hợp bồi dưỡng Tâm – Tài – Lực vào lõi dự án

Một dự án chỉ chạy bằng tiền sẽ đứng lại ngay khi tiền hụt. Dự án chạy bằng con người thì tự lớn. Vì vậy trong lõi dự án phải có ba phần bồi dưỡng cho chính những người tham gia: Tâm, Tài, Lực.

Tâm là lý do người ta ở lại khi việc khó. Bạn phải nói được cho đội ngũ nghe dự án này phục vụ ai, vì sao việc đó đáng làm, và nhắc lại đủ nhiều để họ thuộc. Tài là năng lực nghề, tức mỗi tháng người trong dự án giỏi hơn tháng trước ở một kỹ năng đo được. Lực là sức khỏe, thời gian và tiền, tức cơ chế để người làm cùng bạn khỏe lên và có thu nhập tốt hơn, chứ không phải bị vắt cho cạn.

Một chủ xưởng cơ khí Hóa từng đồng hành đã đưa ba phần này vào dự án của anh rất đơn giản: mỗi sáng thứ hai mười lăm phút nói về khách hàng được lợi gì trong tuần qua, mỗi tháng một buổi dạy nghề nội bộ do thợ giỏi nhất đứng lớp, và một phần thưởng gắn với sản phẩm không lỗi thay vì gắn với số giờ ngồi xưởng. Sau một năm, tỷ lệ thợ bỏ việc của anh giảm rõ, và đó là lý do xưởng nhận được đơn lớn hơn. Nếu bạn muốn nhìn toàn cảnh cách ba phần này ghép vào hệ thống dài hạn, hãy đọc bài chiến lược kinh doanh bền vững để thấy cách lập dự án kinh doanh nối vào chiến lược tổng thể.

Từ ý niệm đến bản dự án một trang thu hút nguồn lực

Bản dự án một trang là công cụ làm việc, không phải bài văn. Một trang giấy A4, viết tay cũng được, đủ để bạn nói rõ dự án trong ba phút cho bất cứ ai. Dưới đây là năm bước Hóa vẫn hướng dẫn học viên làm tại lớp, làm tuần tự, mỗi bước một buổi tối là xong.

Bước 1: Viết một câu ý niệm dương

Dùng đúng khuôn ở trên, viết ra giấy rồi đọc to. Nếu bạn nghe thấy tiếng mình lúng túng, sửa cho đến khi câu đó gọn và thật. Đây là dòng đầu tiên của bản dự án.

Bước 2: Đặt tên dự án và người thụ hưởng

Tên gọi rõ việc bạn làm, người thụ hưởng ghi cụ thể tới mức đếm được, ví dụ các gia đình có cha mẹ trên sáu mươi tuổi ở trong tỉnh, thay vì mọi người yêu nhiếp ảnh. Người thụ hưởng càng cụ thể, chi phí tìm khách càng rẻ.

Bước 3: Soi Tam giác giới và chốt lợi ích ba bên

Viết ba dòng: Thiên được gì, Địa được gì, Nhân được gì. Dòng nào bỏ trống là dòng bạn phải sửa dự án, không phải sửa cách nói.

Bước 4: Vẽ dòng tiền và mốc chín mươi ngày

Ghi giá bán, giá vốn, số khách cần trong tháng đầu, và mốc bạn tự cam kết trong chín mươi ngày. Con số nhỏ mà thật thì tốt hơn con số lớn mà mơ. Phần cấu trúc tài chính và kế hoạch này có khung tham khảo rất rõ trong hướng dẫn viết kế hoạch kinh doanh của U.S. Small Business Administration, bạn nên đối chiếu để không bỏ sót mục nào.

Bước 5: Ghi ba lời mời cho ba nhóm nguồn lực

Một lời mời cho khách hàng đầu tiên, một cho người làm cùng, một cho người góp vốn hoặc góp uy tín. Viết sẵn thành ba tin nhắn ngắn, gửi trong tuần. Đến đây bạn đã hoàn tất cách lập dự án kinh doanh ở dạng gọn nhất mà vẫn đủ lực đi gọi người.

Cách gọi vốn khi bạn đã có bản dự án một trang

Người ta không góp vốn vì bạn cần tiền, họ góp vì họ tin dự án chạy được. Nên khi đi gọi vốn, đừng nói mình thiếu bao nhiêu, hãy nói dự án đã làm được gì bằng chính nguồn lực của mình, ai đã trả tiền, và đồng vốn mới sẽ đi vào đúng việc gì trong chín mươi ngày tới. Bắt đầu từ vòng gần nhất là khách hàng cũ và người trong nghề đã thấy bạn làm việc. Đây cũng là lý do cách lập dự án kinh doanh phải làm trước khi gọi vốn, chứ không phải ngược lại. Cần nói thẳng một điều: dự án nào cũng có rủi ro, có thể mất vốn, nên chỉ dùng phần tiền bạn chịu được nếu mất, và đừng vay nóng để khởi sự.

Kết luận

Bạn không cần thêm một công việc nữa, bạn cần một dự án. Việc đầu tiên tối nay rất nhỏ: lấy một trang giấy, viết một câu ý niệm dương vì nhân sinh. Mai soi Tam giác giới, ngày mốt ghép Tâm – Tài – Lực, cuối tuần bạn đã có bản dự án một trang trong tay. Từ trang giấy đó, người cùng chí hướng sẽ nhận ra bạn, và nguồn lực sẽ có chỗ để đi về. Đừng đi kiếm tiền nữa. Hãy lập dự án. Người kiếm tiền đi tìm việc, người lập dự án được việc tìm tới.

Nội dung mang tính chia sẻ kinh nghiệm và tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư hay tài chính cá nhân. Kết quả nêu trong bài là của từng trường hợp cụ thể và không đại diện cho mọi người. Hãy cân nhắc tình huống, nguồn lực và mức rủi ro của bạn trước khi quyết định.

---