Tư Duy Kinh Doanh Đúng: 5 Tầng Buông Danh Buông Tài Để Cơ Hội Rộng Mở

Tư duy kinh doanh đúng không bắt đầu ở bảng giá, cũng không bắt đầu ở chiến dịch quảng cáo, nó bắt đầu ở chỗ bạn dám buông. Có chủ doanh nghiệp làm mười năm, sản phẩm tốt, khách khen thật lòng, nhưng quy mô vẫn nằm im một chỗ. Nguyên nhân hiếm khi nằm ngoài thị trường. Nó nằm ở hai sợi dây vô hình: dính mắc vào Danh và dính mắc vào Tài. Trong bài này, Hóa mổ xẻ 5 tầng buông danh buông tài, để cơ hội hợp tác mở ra thay vì khép lại, và để bạn thấy rõ vì sao càng buông thì cửa càng rộng.

Rào cản lớn nhất của tư duy kinh doanh đúng nằm trong tâm thức, không phải thị trường

Khi doanh nghiệp không lớn được, phản xạ đầu tiên của hầu hết chủ doanh nghiệp là đi tìm nguyên nhân bên ngoài: thị trường khó, khách cắt ngân sách, đối thủ phá giá, nhân sự yếu. Những lý do đó có thật, nhưng chúng chỉ giải thích được một phần rất nhỏ. Phần lớn còn lại thuộc về tâm thức kinh doanh của người đứng đầu.

Tự do thương mại trong tâm thức nghĩa là bạn được quyền giao dịch, hợp tác, giới thiệu, chia sẻ với bất kỳ ai mang lại giá trị, mà không bị một sợi dây nào trong đầu kéo lại. Người có tư duy kinh doanh đúng nhìn thị trường như một mạng lưới cơ hội. Người còn dính mắc nhìn cùng một thị trường đó như một đấu trường, nơi ai cũng chuẩn bị giành phần của mình.

Hai người cùng vốn, cùng sản phẩm, cùng thành phố, nhưng khác nhau ở chỗ này thì sau ba năm khoảng cách thường rất xa. Bởi vì tư duy kinh doanh đúng quyết định bạn gặp bao nhiêu người, mở được bao nhiêu cánh cửa, và bao nhiêu người muốn quay lại làm việc với bạn lần thứ hai.

Dính mắc trong kinh doanh thường không xuất hiện dưới dạng một suy nghĩ rõ ràng. Nó xuất hiện dưới dạng cảm giác:

• Cảm giác nhoi nhói khi thấy đối tác được khen mà không ai nhắc tên mình.
• Cảm giác nghi ngờ khi có người muốn xem quy trình bên trong doanh nghiệp.
• Cảm giác tiếc khi phải giới thiệu một khách hàng tốt cho người khác.
• Cảm giác phải thắng cho bằng được trong một cuộc thương lượng nhỏ.

Ai cũng có những cảm giác này, đó là chuyện bình thường của con người. Vấn đề chỉ phát sinh khi chúng ta để chúng ra quyết định thay mình. Xây tư duy kinh doanh đúng là tập nhận ra cảm giác đó ngay lúc nó khởi lên, rồi chọn hành động theo lợi ích dài hạn thay vì theo cái nhoi nhói ngắn hạn.

Dính mắc vào Danh: cần được ghi nhận khiến bạn khó hợp tác

Danh là nhu cầu được ghi nhận, được nhắc tên, được xem là người giỏi nhất trong phòng. Nhu cầu này không xấu, nó là động lực khiến nhiều người làm việc tử tế. Nhưng khi nó trở thành điều kiện để bạn đồng ý hợp tác thì nó bắt đầu chặn đường của chính bạn, và đó là lúc tư duy kinh doanh đúng bị thay thế bằng phản xạ bảo vệ hình ảnh.

Biểu hiện của dính mắc vào Danh trong đời sống doanh nghiệp rất dễ nhận:

• Bạn từ chối một liên kết tốt vì tên thương hiệu của mình bị đặt ở vị trí thứ hai.
• Bạn ngắt lời đối tác trong buổi họp để chứng minh mình hiểu vấn đề hơn.
• Bạn không muốn học từ người trẻ hơn, ít vốn hơn, vì như thế là hạ mình.
• Bạn nói về thành tựu của doanh nghiệp nhiều hơn nói về bài toán của khách.

Hóa từng ngồi làm việc với một chủ doanh nghiệp nội thất có 22 nhân sự. Anh ấy được mời tham gia một liên minh bốn xưởng để cùng nhận công trình lớn, phần việc chia theo năng lực. Anh từ chối, lý do duy nhất là hợp đồng sẽ đứng tên xưởng lớn nhất. Sáu tháng sau, ba xưởng còn lại làm chung một dự án khách sạn và mỗi bên nhận phần việc bằng gần một năm doanh thu bình thường của họ. Anh ấy vẫn giữ nguyên cái tên, và giữ nguyên quy mô.

Điều đáng nói là anh ấy không thiếu năng lực. Anh thiếu một lần buông cái tên đứng đầu hợp đồng. Trong tâm thức kinh doanh, cái tên đó được định giá cao hơn cả dòng tiền và cả kinh nghiệm làm dự án lớn. Người giữ tư duy kinh doanh đúng sẽ hỏi ngược lại một câu rất thực tế: đứng tên thứ hai trong một việc lớn, hay đứng tên thứ nhất trong một việc mãi mãi nhỏ.

Dính mắc vào Tài: sợ chia sẻ khiến bạn nhỏ mãi

Tài là tiền, là khách hàng, là ý tưởng, là công thức, là mối quan hệ. Dính mắc vào Tài sinh ra một niềm tin ngầm: nguồn lực là một cái bánh cố định, ai lấy một miếng thì phần mình ít đi một miếng. Đây chính là điểm mà tư duy kinh doanh đúng tách ra khỏi lối nghĩ phổ biến, vì nó nhìn thấy cái bánh có thể lớn lên.

Lối nghĩ cái bánh cố định trong lý thuyết trò chơi được gọi là tư duy tổng bằng không, nơi lợi ích của người này bắt buộc là mất mát của người kia. Trong kinh doanh thực tế, phần lớn giao dịch lại không vận hành như vậy. Một khách hàng được giới thiệu sang chỗ phù hợp hơn sẽ nhớ bạn lâu hơn cả khách bạn cố giữ. Một quy trình được chia sẻ sẽ trở lại với bạn dưới dạng phản hồi và cải tiến mà một mình bạn không nghĩ ra.

Ba nỗi sợ hay gặp nhất của dính mắc trong kinh doanh:

• Sợ người khác cướp ý tưởng, nên giữ ý tưởng trong ngăn kéo cho tới lúc nó cũ.
• Sợ mất khách, nên không dám nói thật rằng đối tác khác làm việc này tốt hơn mình.
• Sợ mất lợi thế, nên không đào tạo lại cho nhân sự những gì mình biết rõ nhất.

Hóa muốn nói thẳng một điều để bạn không bị ảo tưởng: buông không có nghĩa là không có rủi ro. Có người sẽ lấy ý tưởng của bạn đem đi làm riêng, chuyện đó xảy ra thật và sẽ còn xảy ra. Nhưng ý tưởng gần như không bao giờ là thứ khan hiếm, khả năng triển khai mới khan hiếm. Người chép được slide của bạn vẫn không chép được đội ngũ, kỷ luật vận hành và uy tín mười năm của bạn. Vì thế tư duy kinh doanh đúng chọn cách mở, đồng thời vẫn giữ hợp đồng rõ ràng và giữ phần lõi công nghệ, dữ liệu khách hàng ở nơi an toàn.

Buông danh buông tài: nghịch lý càng buông càng lớn của tư duy kinh doanh đúng

Buông danh buông tài nghe như một lời khuyên tinh thần, nhưng nó là một chiến lược vận hành rất cụ thể. Dưới đây là 5 tầng buông mà Hóa thường dẫn chủ doanh nghiệp đi qua, theo đúng thứ tự từ dễ đến khó, vì cố nhảy tầng thì thường bỏ dở giữa đường.

Tầng 1: Buông nhu cầu được ghi nhận

Mỗi tuần làm một việc tốt cho đối tác mà không nói ra. Giới thiệu một khách, gửi một tài liệu, kết nối hai người nên biết nhau. Không nhắc lại, không kể công. Tầng này rèn cho tâm thức kinh doanh của bạn quen với việc cho mà không cần biên nhận.

Tầng 2: Buông nỗi sợ mất ý tưởng

Chọn một quy trình bạn đang giữ kín nhưng không phải lõi cạnh tranh, rồi chia sẻ công khai cho khách hàng và đồng nghiệp trong ngành. Bạn sẽ nhận lại góp ý, và thường nhận lại cả những người muốn hợp tác vì thấy bạn làm nghề chắc tay.

Tầng 3: Buông nỗi sợ mất khách

Khi khách hỏi một việc bạn làm không tốt, hãy chỉ họ sang người làm tốt hơn. Đây là tầng đau nhất với nhiều người, vì nó đụng vào doanh thu tháng này. Nhưng đây cũng là tầng tạo ra uy tín nhanh nhất, và uy tín là thứ duy nhất khiến khách giới thiệu khách. Nguyên lý này Hóa đã viết kỹ hơn trong bài về tư duy kinh doanh đúng khi bán hàng bằng sự đồng thuận, bạn nên đọc nối tiếp bài này.

Tầng 4: Buông ý muốn thắng một mình

Trong mỗi thương lượng, thay câu hỏi làm sao mình được nhiều nhất bằng câu hỏi làm sao cả hai bên còn muốn làm việc với nhau lần sau. Tư duy kinh doanh đúng đo thành công bằng số lần hợp tác lặp lại, không bằng biên lợi nhuận của một lần duy nhất.

Tầng 5: Buông mưu cầu tư lợi trong mỗi lời giới thiệu

Đây là tầng cao nhất, Hóa nói riêng ở phần sau. Khi đi qua được năm tầng này, số cửa mở ra cho bạn tăng lên không phải vì bạn giỏi hơn, mà vì bạn dễ hợp tác hơn. Trong một thị trường mà ai cũng đề phòng, người dễ hợp tác luôn là người được gọi tên đầu tiên.

Bạn muốn rèn tư duy kinh doanh đúng theo lộ trình có người đồng hành? Hóa dành riêng một buổi chia sẻ về buông danh buông tài cho chủ doanh nghiệp nhỏ. Bạn nhấn vào đây để đăng ký nhận lộ trình và bắt đầu từ tầng phù hợp với mình.

Sẵn sàng quảng bá mọi điều tốt mà không mưu cầu tư lợi

Có một thước đo rất gọn để biết bạn đã đạt tự do thương mại trong tâm thức chưa: bạn có sẵn sàng nói điều tốt về một sản phẩm, một con người, một doanh nghiệp, mà bản thân không được lợi gì hay không. Người còn dính mắc sẽ khen dè dặt, hoặc chỉ khen khi có phần trăm. Người có tư duy kinh doanh đúng khen vì điều đó đúng, và để lại trong lòng người nghe một cảm giác an toàn khi làm việc với mình.

Trở lại ví dụ ngành nội thất ở trên. Một chủ xưởng khác trong cùng nhóm học của Hóa chọn hướng ngược lại. Anh lập một nhóm nhỏ gồm sáu đơn vị trong chuỗi cung ứng, gồm cả hai đơn vị từng là đối thủ trực tiếp, và mỗi tuần chủ động giới thiệu việc cho nhau không lấy hoa hồng. Sau chín tháng, phần lớn công trình lớn của anh đến từ lời giới thiệu trong nhóm đó. Anh cũng mất một mẫu thiết kế bị làm lại ở nơi khác, đó là cái giá đã trả. Anh nói với Hóa rằng nếu đổi lại được, anh vẫn chọn mở.

Cần nói cho công bằng: cách làm này không phải công thức đảm bảo cho mọi người. Nó cần thời gian, cần chọn đúng người để mở lòng, và cần bạn vẫn giữ nguyên tắc tài chính chặt chẽ. Nếu áp dụng đúng và kiên trì, nó thường mang lại nhiều cơ hội hơn cách phòng thủ, nhưng nó không miễn trừ cho bạn khỏi những lần bị lợi dụng.

Ba nguyên tắc để buông mà không hớ, nằm trong cùng mạch với chiến lược kinh doanh bền vững mà Hóa hay nhắc:

• Mở về tri thức và quan hệ, chặt về hợp đồng và dữ liệu khách hàng.
• Mở với người có cùng chuẩn mực làm việc, thử ở việc nhỏ trước khi đi việc lớn.
• Mở có ghi nhận nội bộ, để đội ngũ hiểu đây là chiến lược, không phải tùy hứng của chủ.

Kết luận: tư duy kinh doanh đúng bắt đầu từ một lần buông

Bạn không cần thay đổi cả tâm thức trong một tuần. Bạn chỉ cần bắt đầu ở tầng một: tuần này làm một việc tốt cho một đối tác và không nhắc lại. Làm được tầng một, bạn sẽ đủ tự tin cho tầng hai và tầng ba, rồi tự nhiên thấy mình dễ hợp tác hơn, được gọi tên nhiều hơn. Dính mắc vào Danh và Tài siết chặt bao nhiêu, thì mỗi lần buông lại mở ra bấy nhiêu.

Buông danh, danh tự tới. Buông tài, tài tự về. Giữ chặt thì tay đầy mà cửa đóng, mở tay ra thì tay rộng và cửa cũng rộng.

Bạn muốn đi tiếp cùng Hóa? Nhấn vào đây để nhận lộ trình rèn tư duy kinh doanh đúng và theo dõi các bài chuyên sâu về tâm thức kinh doanh.

Nội dung mang tính chia sẻ kinh nghiệm và tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư hay tài chính cá nhân. Hãy cân nhắc tình huống doanh nghiệp của bạn trước khi quyết định.

---