Làm Sao Tìm Được Đam Mê? 4 Bí Quyết Đảo Chiều Và Lộ Trình 90 Ngày Để Bạn Thật Sự Yêu Việc Mình Làm

Làm sao tìm được đam mê khi bạn đã 25 tuổi, đi làm ba năm, đổi hai công ty mà sáng thứ Hai nào mở mắt ra cũng thấy nặng lòng? Nếu câu hỏi đó đang lởn vởn trong đầu bạn, Hóa muốn nói một điều hơi ngược tai: có thể bạn không hề thiếu đam mê. Bạn chỉ đang tìm nó ở sai chỗ, bằng sai cách.

Trong bài này, Hóa sẽ cùng bạn gỡ cái bẫy khiến rất nhiều người trẻ hỏi mãi câu làm sao tìm được đam mê mà không có lời đáp. Bạn sẽ có 4 bí quyết đảo chiều mà Hóa vẫn chia sẻ với học viên Mentorcamp, cùng một lộ trình 90 ngày cụ thể. Cuối lộ trình, hoặc bạn yêu lại công việc đang làm, hoặc bạn biết rõ đã đến lúc rời đi. Cả hai kết quả đều tốt hơn việc tiếp tục loay hoay.

Làm sao tìm được đam mê khi bạn đang mắc kẹt trong cái bẫy “công việc yêu thích hoàn hảo”?

Phần lớn chúng ta lớn lên với một niềm tin rất đẹp: ở đâu đó ngoài kia có một công việc sinh ra dành cho mình. Chỉ cần tìm đúng nó, sáng nào mình cũng háo hức, làm bao nhiêu cũng không thấy mệt. Thế nên khi tự hỏi làm sao tìm được đam mê, nhất là những lúc không biết mình thích nghề gì, đa số chúng ta hình dung đến việc đi tìm một kho báu được chôn sẵn.

Vấn đề là kho báu ấy gần như không tồn tại theo cách mình tưởng. Công việc nào cũng có phần nhàm chán, phần áp lực, phần phải làm đi làm lại. Người tin vào “công việc hoàn hảo” sẽ vui vẻ được ba tháng đầu, đến lúc gặp khó thì kết luận “có lẽ đây không phải đam mê của mình”, rồi nộp đơn nghỉ. Vòng lặp cứ thế tiếp diễn, và câu hỏi làm sao tìm được đam mê càng lúc càng nặng.

Nhóm nhà tâm lý học Paul O’Keefe, Carol Dweck và Gregory Walton từng công bố một nghiên cứu về hai quan niệm “tìm thấy đam mê” và “phát triển đam mê” trên tạp chí Psychological Science năm 2018. Kết quả cho thấy người tin rằng hứng thú là thứ có sẵn, chỉ cần tìm ra, thường kỳ vọng đam mê sẽ mang lại động lực dồi dào, và hứng thú của họ dễ giảm hơn khi nội dung bắt đầu khó. Nói cách khác, niềm tin “đi tìm” khiến ta dễ bỏ cuộc đúng lúc sắp giỏi lên.

Dấu hiệu bạn đang rơi vào cái bẫy này

• Bạn không biết thích gì, nhưng biết rất rõ mình ghét gì ở công việc hiện tại.
• Bạn chán việc nhưng không biết làm gì khác, nên tối nào cũng lướt tin tuyển dụng cho đỡ bứt rứt.
• Bạn đã gõ câu “làm sao tìm được đam mê” lên mạng không biết bao nhiêu lần, làm đủ loại trắc nghiệm tính cách mà vẫn thấy mơ hồ.
• Bạn từng hào hứng với một nghề mới, rồi bỏ ngang khi gặp những bài học khó đầu tiên.
• Bạn tin rằng khi gặp đúng việc, mọi thứ sẽ tự nhiên trôi chảy, không cần cố gắng.

Nếu bạn gật đầu với từ hai dấu hiệu trở lên, đừng tự trách. Đó là hệ quả của một cách hiểu chưa đúng về đam mê, không phải lỗi của con người bạn. Và đây cũng là bí quyết đầu tiên: ngừng săn lùng công việc hoàn hảo, bắt đầu nuôi đam mê từ những việc thật đang ở ngay trước mặt.

Bí quyết đảo chiều: thích tất cả những gì mình làm, giỏi tất cả những gì mình thích

Đây là câu Hóa tâm đắc nhất mỗi khi có bạn trẻ hỏi làm sao tìm được đam mê. Thay vì đi tìm việc mình thích rồi mới chịu làm, hãy đảo chiều: thích tất cả những gì mình làm, và giỏi tất cả những gì mình thích. Nghe thì đơn giản, nhưng hai vế này thay đổi hoàn toàn cách bạn đứng trước công việc mỗi ngày.

Vế thứ nhất là một lựa chọn thái độ. Bạn không đợi cảm xúc thích xuất hiện rồi mới dồn sức, bạn chọn trân trọng việc đang nằm trong tay mình, bởi vì đó là việc duy nhất bạn có thể làm tốt ngay hôm nay. Người chỉ làm tốt khi thấy thích sẽ luôn bị cảm xúc dắt đi.

Vế thứ hai là một tiêu chuẩn. Nếu bạn nói mình thích chụp ảnh, thích viết, thích bán hàng mà sau hai năm vẫn chỉ ở mức tàm tạm, thì đó mới là sở thích. Đam mê công việc thật sự luôn đi kèm mong muốn làm giỏi, chịu đầu tư thời gian để học, luyện và sửa sai. Khi bạn giỏi dần lên, bạn được ghi nhận, và được ghi nhận thì lại càng thích hơn.

Vì sao sự thích thú thường đến sau, không đến trước?

Hãy nhìn vòng lặp dưới đây, bạn sẽ thấy câu trả lời cho làm sao tìm được đam mê nằm ngay trong đó:

• Làm: bạn bắt tay vào việc, kể cả khi chưa có cảm hứng.
• Giỏi lên: làm đủ nhiều và đủ kỹ, kỹ năng tăng dần theo thời gian.
• Được ghi nhận: khách hàng, sếp, đồng nghiệp bắt đầu tin tưởng bạn.
• Thích hơn: sự ghi nhận nuôi niềm vui và cảm giác mình có giá trị.
• Làm nhiều hơn: bạn tự nguyện đầu tư thêm, và vòng lặp quay tiếp.

Người ngồi chờ đam mê thì mắc kẹt ở bước số không. Người chọn đảo chiều thì bước vào vòng lặp ngay hôm nay, với chính công việc đang có, không cần đợi một cơ hội lý tưởng nào cả.

Lấy cuộc sống ước mơ làm đích, công việc chỉ là công cụ đưa bạn tới đó

Một lý do khác khiến câu hỏi làm sao tìm được đam mê trở nên nặng nề là chúng ta đòi hỏi công việc phải gánh quá nhiều thứ. Nó phải vui, phải ý nghĩa, phải lương cao, phải tự do, phải hợp tính cách. Không công việc nào gánh nổi chừng ấy kỳ vọng, nhất là ở những năm đầu đi làm.

Hóa thường khuyên học viên làm ngược lại: vẽ cuộc sống ước mơ trước, rồi mới nhìn công việc. Cuộc sống ước mơ là cái đích. Công việc là chiếc xe đưa bạn tới đích. Khi hiểu như vậy, bạn sẽ bớt đòi chiếc xe phải hoàn hảo, và bắt đầu quan tâm xem nó có đang chạy đúng hướng hay không.

Để vẽ cuộc sống ước mơ, bạn có thể trả lời thật lòng vài câu hỏi sau:

• Năm năm nữa, bạn muốn sống ở đâu, bên cạnh những ai?
• Một ngày bình thường của bạn khi ấy trông như thế nào, từ sáng đến tối?
• Bạn cần mức thu nhập bao nhiêu để sống đủ đầy và yên tâm?
• Bạn muốn được người khác nhớ đến vì điều gì?

Khi đã có bức tranh ấy, công việc hiện tại bỗng mang một ý nghĩa mới. Có thể nó đang cho bạn kỹ năng, mối quan hệ, hoặc khoản tiết kiệm đầu tiên để tiến gần cuộc sống đó hơn. Nếu bạn muốn một bộ lọc rõ ràng để đánh giá nghề nghiệp, hãy đọc thêm bài 4 tiêu chuẩn của nghề ước mơ, bộ lọc giúp bạn biết làm sao tìm được đam mê đúng hướng.

Khi công việc là công cụ, câu hỏi làm sao tìm được đam mê nhẹ đi hẳn

Nhiều bạn trẻ khổ sở vì so sánh công việc của mình với những người “sống bằng đam mê” trên mạng xã hội. Nhưng khi đã có cái đích riêng, bạn không cần công việc của mình lung linh như ai. Bạn chỉ cần nó đưa bạn tiến thêm từng bước. Một công việc bình thường, nếu phục vụ một cuộc sống ước mơ rõ ràng, vẫn có thể trở thành nơi bạn làm việc bằng cả niềm vui.

Bạn muốn được dẫn dắt để vẽ rõ cuộc sống ước mơ và tìm lại động lực làm việc? Nhấn vào đây để theo dõi Hoàng Minh Hóa và nhận thêm những bài học phát triển bản thân mới nhất.

Sự dụng tâm trong việc nhỏ tự sinh ra đam mê lớn, bạn đã thử chưa?

Nếu phải chọn một câu trả lời ngắn nhất cho làm sao tìm được đam mê, Hóa sẽ chọn hai chữ: dụng tâm. Dụng tâm làm việc là đặt trọn sự chú ý và một tiêu chuẩn cao vào cả những việc nhỏ nhất. Một email trả lời khách, một bảng báo cáo, một cuộc gọi chăm sóc. Việc nhỏ làm bằng cả trái tim sẽ dần mở ra những việc lớn.

Hóa nhớ một bạn học viên Mentorcamp, xin gọi là T. để giữ riêng tư. Năm 26 tuổi, T. làm chăm sóc khách hàng cho một chuỗi spa được hai năm và đã định nghỉ để đi học thiết kế, vì nghĩ đó mới là đam mê. Khi Hóa hỏi: “Em đã là người làm tốt nhất phòng chưa?”, T. im lặng một lúc rồi lắc đầu.

Hai bên thống nhất một thử nghiệm 90 ngày. Mỗi ngày T. ghi lại những câu khách hỏi nhiều nhất, tự viết lại kịch bản trả lời, chủ động gọi hỏi thăm khách sau liệu trình thay vì chỉ ngồi chờ tin nhắn. Khoảng tháng thứ ba, quản lý giao T. kèm cặp hai bạn mới vào. Chính lúc đứng hướng dẫn người khác, T. nhận ra điều mình thích nhất là giúp người khác làm tốt hơn, điều trước đó bạn ấy chưa từng nghĩ tới.

T. không cần đi đâu xa để hiểu làm sao tìm được đam mê. Đam mê của bạn ấy không nằm ở ngành thiết kế, cũng không hẳn nằm ở nghề chăm sóc khách hàng. Nó lộ diện nhờ sự dụng tâm trong từng việc nhỏ. Đây cũng là một trong những điều Hóa ghi lại trong bài những bài học tâm đắc giúp Hóa ngộ ra về đam mê công việc.

Dấu hiệu bạn đang dụng tâm làm việc, không chỉ làm cho xong

• Bạn làm lại một việc cũ nhưng luôn tìm cách làm nhanh hơn, đẹp hơn, chu đáo hơn lần trước.
• Bạn quan tâm người nhận kết quả sẽ cảm thấy thế nào, không chỉ quan tâm mình đã nộp hay chưa.
• Bạn chủ động học thêm một kỹ năng liên quan, dù không ai yêu cầu.
• Cuối ngày, bạn nhớ được ít nhất một khoảnh khắc mình làm tốt và thấy tự hào.

Khi những dấu hiệu này xuất hiện đều đặn, bạn đang gieo hạt cho một đam mê lớn. Và đó là lúc câu hỏi làm sao tìm được đam mê dần nhường chỗ cho một câu hỏi thú vị hơn: mình có thể làm giỏi đến mức nào?

Làm sao tìm được đam mê trong 90 ngày: yêu lại công việc hiện tại hoặc biết rõ lúc nào nên đổi

Lý thuyết đủ rồi, giờ là lúc hành động. Lộ trình dưới đây là câu trả lời thực hành cho câu hỏi làm sao tìm được đam mê, dành cho bạn đang chán việc nhưng không biết làm gì, hoặc đang loay hoay tìm đam mê ở tuổi 25. Mục tiêu không phải ép bạn ở lại, mà giúp bạn có dữ liệu thật trước khi quyết định. Ba tháng đủ dài để thấy thay đổi, và đủ ngắn để không phí hoài tuổi trẻ.

Ngày 1 đến 30: dụng tâm tuyệt đối vào việc đang làm

• Chọn ba đầu việc lặp lại nhiều nhất và đặt tiêu chuẩn cao hơn hiện tại cho từng việc.
• Mỗi tối viết ba dòng: hôm nay làm tốt điều gì, chưa tốt điều gì, ngày mai sửa thế nào.
• Tạm gác việc lướt tin tuyển dụng. Ba mươi ngày này chỉ dành cho công việc hiện tại.

Ngày 31 đến 60: giỏi lên và đo lường

• Học một kỹ năng giúp công việc của bạn tốt hơn, mỗi ngày 30 phút.
• Xin phản hồi từ sếp hoặc khách hàng ít nhất hai lần trong tháng.
• Ghi lại những khoảnh khắc bạn quên cả thời gian vì mải làm. Đó là manh mối quý nhất để biết làm sao tìm được đam mê của riêng bạn.

Ngày 61 đến 90: đối chiếu với cuộc sống ước mơ

• Đặt bức tranh cuộc sống ước mơ cạnh công việc hiện tại và tự hỏi: chiếc xe này có đang chạy về đúng đích không?
• Liệt kê những gì công việc đang cho bạn: kỹ năng, mối quan hệ, thu nhập, bài học.
• Nếu có hướng mới, hãy thử nhỏ trước: một dự án phụ, một khoá học ngắn, một buổi trò chuyện với người đang làm nghề đó.

Sau 90 ngày, bạn nên ở lại hay bước tiếp?

Nếu sau ba tháng dụng tâm, bạn thấy mình giỏi lên, được tin tưởng và bắt đầu có những ngày làm việc trong niềm vui, xin chúc mừng: bạn đã yêu lại công việc hiện tại. Còn nếu bạn đã làm hết sức mà công việc vẫn đi ngược cuộc sống ước mơ, môi trường không cho bạn phát triển, thì lúc này đổi việc là một quyết định có cơ sở, không còn là chạy trốn.

Dù chọn hướng nào, hãy nhớ rằng đổi nghề luôn có rủi ro và đánh đổi. Nếu định nghỉ để theo hướng mới, bạn nên chuẩn bị một khoản dự phòng đủ cho vài tháng chi tiêu, và thử hướng đi đó song song trước khi rời bỏ hẳn. Biết làm sao tìm được đam mê mà vẫn giữ được sự vững vàng về tài chính, đó mới là lựa chọn của người trưởng thành.

Kết luận: làm sao tìm được đam mê? Hãy bắt đầu từ việc trong tay bạn

Bạn không cần đi tìm đam mê ở một nơi thật xa. Bước đầu tiên chỉ là chọn thích việc mình đang làm và dụng tâm với nó từ hôm nay. Khi bạn giỏi lên, sự ghi nhận sẽ đến, niềm vui sẽ đến, và bức tranh cuộc sống ước mơ sẽ cho bạn biết nên ở lại hay bước tiếp. Ba tháng tới hoàn toàn có thể là ba tháng bạn nhìn công việc bằng một đôi mắt khác.

Vậy làm sao tìm được đam mê? Đừng tìm nữa. Hãy làm, làm giỏi, làm bằng cả trái tim. Đam mê sẽ lớn lên cùng bạn.

Bắt đầu ngày thứ nhất của lộ trình ngay hôm nay. Nhấn vào đây để theo dõi Hoàng Minh Hóa và đồng hành cùng những người trẻ đang dụng tâm xây dựng cuộc sống mình mong muốn.

Nội dung mang tính chia sẻ kinh nghiệm và tham khảo, không phải lời khuyên nghề nghiệp hay tài chính cá nhân. Hãy cân nhắc hoàn cảnh riêng của bạn trước khi quyết định nghỉ hoặc đổi việc.

---